

مخاطب
والدین

مدت زمان مطالعه
6 دقیقه

دسته بندی
هوش مالی کودک و نوجوان

گردآورنده
امیرمحمّد رضایی
راهکار آموزش هوش مالی به کودکان و نوجوانان
۱. آموزش شمارش به خردسالان ۱ تا ۲ ساله:
در این سن می توان برخی از مفاهیم ابتدایی را به خردسالان آموزش داد. برای آموزش این مفاهیم به کارگیری سکههای مختلف برای آموزش شمارش به خردسالان یک روش آشنا کردن او با ابزار های مالی است. برای این کار باید طی چند مرحله با تکرار و تمرین این مباحث را به فرزند خود آموزش دهید . در این راه صبر و حوصله به خرج دهید تا کودک شما بتواند سکهها را همراه شما بشمارد.
۲. آموزش ویژگیهای ظاهری به کودک از طریق اسکناس و سکه
یکی دیگر از راههای آموزش هوش مالی به کودکان آشنایی بصری آن ها با اسکناس و سکه است. برای کودکان ۲ تا ۴ ساله می توانید مفهوم رنگها و اندازهها را از طریق اسکناس و سکه ها با ویژگیهای ظاهری گوناگون آموزش دهید. همچنین میتوانید مرحله به مرحله ارزش هر سکه یا اسکناس را برای او توضیح دهید. مثلا میتوانید به او بگویید با این ۵۰۰۰ تومانی میتوانی یک بستنی تهیه کنی.
۳. پس انداز کردن را در وجود کودکتان نهادینه کنید
هر کودک باید یک قلک داشته باشد تا پس انداز کردن را بیاموزد. افرادی که در دوران خردسالی و کودکی اقدام به ذخیره پول های خود کرده اند بدون شک در بزرگسالی هوش مالی بالاتری داشته اند. این کار یک تمرین بسیار مهم برای تفهیم ارزش پول به کودکان است.
میتوانید از قلک های: شیشهای، سفالی و سایر قلک هایی استفاده کنید که امکان چند بار باز شدن نداشته باشند. یا اگر از قلک های کلیدی استفاده میکنید بازههای زمانی مشخصی را برای باز کردن آن تعیین کنید. مثلا هر سه ماه یکبار . از این طریق فرزند شما فرهنگ پس انداز را بیشتر جدی میگیرد. بعد از باز کردن قلک و مشاهده مبلغ ذخیره شده او را تشویق کنید. تشویق کردن می تواند کلامی باشد یا حتی با یک هدیه کوچک صورت گیرد.
۴. در چارچوب مشخصی پول تو جیبی بدهید
یکی از راه های تاثیر گذار در آموزش هوش مالی کودکان تخصیص مبلغی مشخص ، در یک بازه زمانی معین برای او است. برای کودکان ۵ سال به بالا می توانید از این روش استفاده کنید. مثلا به او بگویید ماهانه ۲۰ هزار تومان پول تو جیبی دارد که می تواند برای خود خرج کند. این مبلغ می تواند با توجه به سن و نیاز های فرزند شما تعیین شود.
فراموش نکنید که حتما چارچوب مشخصی برای پول تو جیبی فرزندتان تعیین کنید. اگر او این مبلغ را زودتر خرج کرد تا پایان زمان مشخص شده دیگر نباید به او پول بدهید. حتما این مبلغ را به صورتی تعیین کنید که علاوه بر تامین نیاز هایش بتواند بخشی از آن را پس انداز کند. پول توجیبی منظم میتواند پسانداز منظم، خرج کردنهای منظم را در پی داشته باشد و این اعتماد به نفس کودکان را افزایش خواهد داد. روشن کنید که پول توجیبی باید چه مواردی را پوشش دهد.
۵. استفاده از بازیهای مرتبط
بازی فروشگاه برای کودک شما جذابیت خواهد داشت. تعدادی وسیله را در قسمتی که مثلا قفسه های فروشگاهتان است ، قرار دهید و چند پول کاغذی درست کنید. از او بخواهید در ازای خرید هر یک از اشیا مقدار پول مشخصی را به شما بدهد. آموزش سواد مالی به کودکان نیز باید به اندازه کافی ساده و جذاب باشد تا آنها را به یادگیری ترغیب کند. یک مثال ساده این است که مقادیری پول یا تصویر نقدینگی به آنها داده شود و در ادامه چندین محصول مانند عروسک، میوه، بادکنک و … آموزش کودکان در باره پول، مهارتهای سواد مالی آنها را بالا میبرد.
مثلا در مورد خرید اسباب بازی بیکیفیت اجازه دهید تا متوجه تلف شدن پولش شود. با این وسایل ساده، بازی سرگرم کننده و آموزنده ای برای فرزند خود ایجاد خواهید کرد. حتی می توانید برای کودکان بزرگتر، از پول واقعی هم بهره بگیرید. از این طریق فرزند شما با ارزش هر یک از اسکناس ها هم آشنا خواهد شد.

۶. فرایند های مالی را به فرزندتان نشان دهید
برای کودکتان حساب بانکی باز کنید و او را با خود به بانک ببرید. فرایند های بانکی را با زبان ساده برای او شرح دهید. و اجازه دهید پول های پس انداز شده اش را در حساب بانکی خود قرار دهد. می توانید برخی اوقات به عنوان تشویق ، مبلغی را به حساب بانکی اش بریزید و موجودی جدید حسابش را به او بگویید.
۷. از کتاب ها و داستان ها بهره بگیرید.
از سن دو سالگی معمولا خردسالان به داستان ها و کتاب ها علاقه پیدا می کنند. برای آن ها کتاب ها و داستان هایی بخوانید که دارای مسائل مالی هستند. از او بخواهید راه حل خود را برای مشکلات گوناگون بیان کند و اگر سوالی داشت با صبر و حوصله پاسخگو باشید.
در سنین دبستان می توانید مسائل ریاضی دارای مباحث مالی مناسب سنش برای او طرح نمایید. کتاب های آموزش هوش مالی برای او خریداری و او را تشویق به خواندن کنید. برای این کار می توانید هر شب از او بخواهید آنچه از کتابش آموخته برای شما توضیح دهد.
۹. فرزندتان را با خود به فروشگاه ببرید
یکی از راههای آشنایی کودکان با هزینهها بردن آن ها به فروشگاه است. در فروشگاه اگر مایل به خرید چیزی بود، قیمتش را به او بگویید. متذکر شوید که برای خرید هر چیز باید هزینه ای بدهید. برای مثال به فرزندتان بگویید : « اگر این بستنی را می خواهی باید سه تا از اسکناس های هزار تومانی را بدهیم. »
قیمت اجناس گوناگون را مقایسه کنید. مثلا بگویید : « این نوع بستنی دو هزار تومان گران تر از آن یکی است. کدام یک را ترجیح می دهی؟ »
یکی دیگر از راه های آموزش هوش مالی کودکان در فروشگاه این است که از او بخواهید مبلغ کالا های خریداری شده را پرداخت کند.
۱۰. قبل از خرید مبلغ مشخصی را در نظر بگیرید
فرض کنید قصد دارید برای خرید کتاب به همراه فرزندتان به کتابفروشی بروید. تعیین کنید تا چه مبلغی می تواند خرید کند. از این طریق او به فکر می افتد که بین کتابهای با ارزش مالی یکسان کدام یک را ترجیح دهد. همچنین او میآموزد که تنها تعداد محدودی از کتاب ها را می تواند خریداری کند و قرار نیست هر چه اراده کند برای او مهیا شود. این تمرین تاثیر بسیاری در قدرت تحلیل و تصمیم گیری کودک شما نیز خواهد داشت.

۱۱. کسب درامد را به فرزندتان آموزش دهید
برای کودکتان توضیح دهید که افراد برای کسب درآمد کار می کنند. همچنین می توانید برای او موقعیت هایی را ایجاد کنید که به کسب درامد بپردازد. مثلا اگر اتاقش را مرتب کرد مبلغ مشخصی را به او بدهید. می توانید از قبل لیست مناسبی تهیه کنید و برای برخی کارها درامد مشخصی تعیین کنید.
۱۲. آموزش مفاهیم ترکیبی پس انداز
کودکان ده سال به بالا قادرند مفاهیم ترکیبی را درک کنند. لذا در جهت آموزش تقویت هوش مالی کودکان بعد از این که با مفهوم پس انداز آشنا شدند ، میزان پس انداز در بلند مدت را برای او توضیح دهید. مثلا به او بگویید « اگر هر ماه ۵۰ هزار تومان پس انداز کنی در پایان سال ۶۰۰ هزار تومان خواهی داشت. » یا « اگر ۵۰۰ هزار تومان در بانک پس انداز کرده باشی و هر سال ۲۰ درصد سود به آن تعلق گیرد بعد از ۱۰ سال ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان خواهی داشت.» این مفاهیم فرزند شما را تشویق به پس انداز و استفاده درست از پول میکند.
۱۳. از فرزندتان بخواهید هزینه هایش را یادداشت کند.
یکی دیگر از راهکار هایی که برای افزایش هوش مالی هم در کودکان و هم در بزرگسالان بسیار موثر است، یادداشت کردن هزینه ها و درآمدها است. به فرزندتان بیاموزید یک دفترچه برای این کار داشته باشد و هر روز هر مقدار پولی که خرج می کند یا دریافت می کند در آن بنویسد. در پایان هر دوره ( مثلا یک ماه ) نگاهی به هزینه ها بیاندازد و موارد ضروری را از غیر ضروری تفکیک کند.
۱۴. الگوی مناسبی برای فرزندتان باشید
پدر و مادر و سایر اعضای خانواده بیشترین تاثیر را بر کودکان می گذارند. در سنین بالاتر فرزندان ما دوستان و همکلاسی های خود را نیز وارد این دایره خواهند کرد. لذا قبل از هر چیز بهتر است هوش مالی را در خود تقویت کنید. پس انداز داشته باشید و از خرج های بیهوده بپرهیزید.
اگر خود شما فرد ولخرجی باشید و سواد مالی پایینی داشته باشید هر چقدر هم در راستای افزایش هوش مالی فرزندتان گام بردارید نه تنها تاثیر گذار نخواهد بود؛ بلکه به طور معکوس عمل خواهد کرد و فرزند شما به محض این که به درآمد برسد و آزادی مالی داشته باشد تمام این آموزش ها را فراموش می کند.
۱۵. خرج کردن پس انداز ، جذاب ترین بخش آن است.
پس انداز کردن صرفا برای افزایش عدد حساب بانکی نیست. بهتر است این مسئله را به فرزندتان یاد آور شوید. پسانداز می تواند کوتاه مدت ، میان مدت یا بلند مدت باشد. گاهی فرزند ۴ ساله شما برای خرید یک کادو تولد پولهایش را پس انداز میکند یا کودک ۱۰ سالتان علت پس انداز کردنش را خرید پلی استیشن جدید میداند و یا جوان ۲۰ ساله ای برای مستقل شدن و رشد فردی پس انداز میکند. این انواع را برای فرزندتان به اقتضای سنش تشریح کنید و از او بخواهید هدفی را برای خود مشخص کند. سعی کنید به او کمک کنید هدف ارزشمندی را برگزیند. این کار علاوه بر این که دلیل پس انداز کردن را برای او روشن می کند می تواند یک انگیزه قوی برای ادامه راه باشد.

۱۶. پول هدیه بدهید
یکی دیگر از چیزهایی که می تواند ارزش پول را برای کودکان مشخص کند هدیه گرفتن آن است. اگر در مناسبت های مختلف مثل عید نوروز یا سالروز تولد به فرزندتان پول بدهید او انگیزه بیشتری برای پس انداز کردن پیدا خواهد کرد. با دادن پول به آنها بهعنوان هدیه، کودک بهتدریج درک میکند که درخواستهایش چه هزینهای دارند! حتی می توانید از دیگران هم بخواهید این کار را انجام دهند.
مثلا اگر فرزندتان به عنوان کادو تولد از شما دوچرخه می خواهد، از بقیه اعضای خانواده هم تقاضا کنید به او پول کادو بدهند و سپس با مجموع کادوهای نقدی هزینه خرید دوچرخه را تامین کنید.
۱۷.به کودکتان کمک کنید تصمیم های مالی بگیرد.
در موقعیت های مختلف می توانید فرزندتان را در مسائل مرتبط با خود یا کل خانواده دخیل کنید. برای مثال اگر برای خرید مبلمان به نمایشگاه رفته اید، چند گزینه مختلف را انتخاب کرده و قیمت هر کدام را به فرزندتان بگویید. سپس از او بخواهید آن ها را اولویت بندی کند.
وقتی کودکتان میخواهد هدفی برای پس انداز خود مشخص کند گزینه های مختلف را به او پیشنهاد کنید. اما در نهایت اجازه دهید خودش تصمیم بگیرد. این کار علاوه بر افزایش هوش مالی کودکان قدرت تصمیم گیری آن ها را هم به شدت تحت تاثیر قرار می دهد.